Quy trình của dự án ODA hiện thời kéo dài 45 ngày, cần tới 10 chữ ký mới được giải ngân, sắp tới sẽ nghiên cứu, giảm bớt còn 20 ngày và sẽ thanh tra một số công trình xem có phải đang có hiện tượng cố tình kéo dài thời kì giải ngân hay không. DN mắc nợ, đành giở "bài cùn" chiếm dụng vốn, nợ tiền nguyên nguyên liệu của đối tác cung cấp và lương, thưởng người lao động. Có công trình mới nợ gần đây, nhưng cá biệt vài công trình cả chục năm nay vẫn chưa thanh toán xong.
Năm 2011, ngay cả các đơn vị xây lắp ngành liên lạc có thương hiệu, uy tín và quan hệ với ngân hàng lâu năm, nhiều thời khắc cũng đành "bó tay", không có cách nào tiếp cận nguồn vốn nhà băng.
Chuyện nợ lương 3 đến 4 tháng là phổ quát, thậm chí có nơi nợ 6 đến 10 tháng, khiến đời sống thợ cầu đường vốn đã vất vả càng thêm hạn hẹp.
255 tỷ đồng, nhiều đơn vị nợ bảo hiểm từng lớp, bảo hiểm y tế từ 12 đến 52 tháng. Ngày nay, hầu hết các DN trong ngành đều hoạt động bằng vốn vay, với dư nợ lớn. DN vốn nhà nước phải đảm trách trách nhiệm an sinh xã hội, bảo đảm Luật lao động, không thể không có việc làm là mạnh tay cắt giảm cần lao.
Biện pháp "vĩ mô" đã có, tuy nhiên, về mặt "vi mô", chuyện nợ mỗi DN đều có đặc thù riêng, có lẽ Bộ GTVT cần thành lập các đoàn công tác do lãnh đạo Bộ trực tiếp thẩm tra, làm việc với các đơn vị, nhằm nắm bắt cụ thể tình hình để có phương án xử lý, kịp thời đề xuất, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành sớm có cơ chế, chính sách đưa DN sớm thoát khỏi cảnh nợ miên man như hiện thời.
Nhà thầu có bổn phận thi công đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, hoàn thành công tác nghiệm thu, bàn giao, còn lại phụ thuộc chủ đầu tư, các cơ quan quản lý. Bài và ảnh: QUANG HƯNG.
Đại diện lãnh đạo một Cienco cho rằng, về vĩ mô, do chính sách phát triển thiếu tính kế hoạch khiến DN lâm vào thế tiêu cực, vài năm trước "tăng ga" phát triển "nóng", DN bung ra, số lượng cần lao tăng nhanh.
Việc triển khai ồ ạt nhiều dự án, thiếu tụ họp khiến hàng loạt công trình buộc phải hoãn, giãn tiến độ. Tuy thời kì gần đây, lãi suất cho vay của ngân hàng đã giảm nhưng để vay được lại không hề đơn giản.
Đại diện Tổng công ty Xây dựng công trình liên lạc 1 (Cienco 1) cho biết, vốn của DN đọng ở khối lượng các công trình đình hoãn và các công trình chậm quyết toán rất lớn. Đơn cử, tại công trình Nhà ga hàng không T1 Nội Bài, hoàn thành từ năm 1996, đến nay vẫn chưa quyết toán xong, hiện còn nợ đến vài tỷ đồng; công trình cầu Vĩnh Tuy bàn giao đã hơn bốn năm song khoản nợ khoảng 50 tỷ đồng chưa quyết toán.
200 người lao động thiếu việc làm (trong đó, thiếu việc thẳng thớm chiếm hơn 50%). Các chủ đầu tư, PMU cần bám sát tiến độ thực hiện và giải ngân công trình, mỏng chuẩn xác kết quả giải ngân từng thời khắc để kịp thời điều hòa, điều chỉnh vốn; hoàn chỉnh ngay thủ tục nghiệm thu khối lượng hoàn thành, hoàn thành các thủ tục để có cơ sở tạm ứng, tạm tính sổ cho nhà thầu.
Đối với nhà thầu, cần huy động hết khả năng thi công chóng vánh, dùng vốn đúng mục đích, kết hợp tốt với chủ đầu tư hoàn chỉnh nhanh hồ sơ nghiệm thu thanh toán và tạm ứng vốn cho công trình, thực hiện tốt việc giải ngân và xóa bỏ tư tưởng trông mong cơ chế ưu đãi. Không có tiền trả nhà băng, nảy lãi, DN càng chìm sâu trong nợ. Để cầm cự, các DN buộc phải cắt giảm phí, nợ lương, bảo hiểm và các chế độ đối với người cần lao.
Dự án nào chưa khởi công hoặc khối lượng thấp, đề xuất Chính phủ có ý kiến chỉ đạo các bộ, ngành liên can không tính phí và trả lại DN tiền bảo lãnh công trình. Tuyến đường Nội Bài - Bắc Ninh thi công xong nhưng chủ đầu tư chưa ký nhận bàn giao, DN phải thuê người bảo vệ công trình điện, đèn chiếu sáng nhưng canh phòng không thể hết được, hàng loạt bóng điện cao thế, cả trạm biến thế cũng bị kẻ gian tháo trộm, buộc phải bỏ tiền ra làm lại.
Tình trạng nợ đọng kéo dài Khi được hỏi về chuyện nợ nần các công trình, kỹ sư Nguyễn Văn Tài, Giám đốc Công ty cổ phần Cầu 3 (Tổng công ty Xây dựng Thăng Long) buông tiếng thở dài: Nhiều công trình hoàn tất, đi vào phá hoang năm, bảy năm nay nhưng thủ tục nghiệm thu thanh toán vẫn đang nằm trên bàn chờ ưng chuẩn.
Công trình nào chưa rõ nguồn vốn, không có tiền thì yêu cầu DN không làm. Chỉ tính riêng 98 DN ngành giao thông, đã có gần 3. Thu nhập bình quân hằng tháng người lao động khối xây dựng cơ bản đạt 4,5 triệu đồng/người, thấp nhất chỉ đạt 2,2 triệu đồng/người.
000 tỷ đồng và gần 100 công trình bị đình hoãn, giãn tiến độ. Trong khoảng thời gian dài, tại các công trình giao thông, việc lập bẩm quyết toán của chủ đầu tư, ban quản lý dự án còn chậm, xảy ra nhiều sơ sót, nhiều dự án vượt tổng mức đầu tư.
Có thời khắc DN vay vốn nhà băng, lãi suất lên tới 24%/năm, món nợ 50 tỷ đồng trừ gốc và lãi, mười phần chỉ còn lại hai, ba, hiệu quả sản xuất kinh dinh thành ra rất thấp.
Nhiều công trình nợ đọng lớn chưa được tính sổ, vấp phải nhiều thủ tục vướng mắc, một số định mức, đơn giá vật tư, nguyên liệu không sát thực tế, chưa được điều chỉnh trượt giá kịp thời khiến nhà thầu càng làm càng lỗ.
Nói vui và có phần chua xót là: Cầu thật đã xong nhưng "cầu giấy" vẫn đang phải chờ! Kế toán trưởng công ty cho biết, dư nợ đến hết tháng 6 của công ty vượt quá 42 tỷ đồng, số nợ bình quân hằng năm chừng 70 tỷ đồng. Để tháo gỡ, cố nhiên các cơ quan quản lý cần phải giải quyết mau chóng nợ tồn đọng. Chỉ có cách đó, mới khơi thông được quờ những vướng mắc hiện thời, từ nguồn vốn vay ngân hàng để DN trả nợ đối tác, đến năng lực tài chính để đấu thầu công trình, tạo việc làm và trả lương, thưởng, đóng bảo hiểm giữ chân người lao động.
Với các dự án đã hoàn thành, Bộ yêu cầu DN làm gọn thủ tục hoàn công để thanh toán hết; dự án bị đình hoãn, nếu đạt khoảng 50% khối lượng sẽ coi xét, bố trí vốn đầu tư tiếp để hoàn tất, tạo điều kiện cho DN sớm thu hồi vốn, người cần lao có việc làm. Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Nguyễn Công Tài, trong toàn Tổng công ty, hiện số nợ hơn 550 tỷ đồng, nhiều đơn vị thành viên bị nợ tới hơn 100 tỷ đồng, tồn đọng từ nhiều năm.
Vì sao nợ đọng kéo dài? nguyên do của tình trạng nợ đọng được xác định do các công trình thi công xong chưa được tính sổ, nhiều công trình bị đình hoãn, giãn tiến độ, nhiều DN bị nợ đọng lớn và không đủ năng lực tài chính để thi công.
Tuy nhiên, Công ty cổ phần Cầu 3 vẫn chưa được liệt vào danh sách những đơn vị thành viên gặp khó khăn nhất của Tổng công ty Xây dựng Thăng Long.
Cái vòng quanh quẩn nợ đồng lần tồn tại mãi không dứt! Theo công bố của Công đoàn ngành GTVT, tính đến tháng 6 vừa qua, toàn ngành có hơn 200 công trình chậm tính sổ, với số vốn lên tới hơn 2. Từ thực tại tại các công trình giao thông có thể thấy, cội rễ của nợ đọng bữa nay là sự đầu tư dàn trải bữa qua. Đã đành công trình dùng vốn ngân sách, thủ tục phê chuẩn qua nhiều khâu, việc chậm quyết toán dẫn đến nợ cũng là điều dễ hiểu, song ưng chuẩn quá chậm và nhiêu khê, phức tạp đã đẩy các DN vào cảnh ngộ rất khó khăn.
DN bị nợ góp phần làm cho nợ xấu nhà băng tăng, gây ảnh hưởng không tốt đến an ninh tài chính, an toàn nợ công và tăng trưởng kinh tế vững bền.
Tình trạng phổ thông ở gần như quờ các công trình giao thông là việc giải phóng mặt bằng chậm và phức tạp, nhà thầu huy động máy móc, nhân lực ra sức trường buộc phải "đắp chiếu" hàng tháng, bị thiệt hại và vung phí lớn nhưng không được ai bồi hoàn.
Hệ lụy của nó là nợ đọng kéo dài, nhiều công trình đã đưa vào sử dụng khá lâu đến nay vẫn chưa quyết toán xong. Công tác rà, duyệt thưa quyết toán của cấp có thẩm quyền còn chậm, nhất là Tổng cục Đường bộ Việt Nam và các cục quản lý chuyên ngành. Theo đồng chí Nguyễn Công Tài, công trình vận dụng chỉ định thầu, nhiều hạng mục chưa có đơn giá, quá trình thi công nảy một số phí tổn cần được các cơ quan chức năng giám định là căn do chính gây ra chậm quyết toán.
Mới đây, Bộ GTVT đã có chỉ thị đề nghị chủ đầu tư, các PMU ngành liên lạc có từ ba dự án trở lên lập báo cáo quyết toán chậm hơn sáu tháng sẽ không được giao dự án mới, người đứng đầu PMU hoặc chủ đầu tư sẽ bị xử lý bổn phận cá nhân.
Trong khi đó, các ngân hàng cũng khó khăn, phải hội tụ thu nợ và siết chặt các điều kiện vay, khiến nhiều DN bị gạt ra rìa. Khi "phanh" - cắt giảm đầu tư công lại thực hiện quá đột ngột, số dự án cắt giảm quá lớn, khiến tài sản của nhiều DN bị "đắm" ở khối lượng dở dang không biết đến khi nào mới ngoi được lên.
Tình trạng này kéo dài trong nhiều năm, khiến nợ đọng càng thêm trầm trọng, công trình bị dở dang, kéo dài, dẫn tới hiệu quả đầu tư thấp. Tổng số nợ lương người lao động hơn 160 tỷ đồng, nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế,.
Trên thực tiễn, nhiều đơn vị nợ đối tác, nợ lương và các loại bảo hiểm kéo dài coi như đã vỡ nợ, chỉ chưa được phép phá sản mà thôi. Tổng cục Đường bộ Việt Nam và người đứng đầu các đơn vị quản lý chuyên ngành, nếu không hoàn thành kế hoạch kiểm tra, duyệt y quyết toán vốn đầu tư dự án đã hoàn thành để trình cấp có thẩm quyền chuẩn y cũng bị xử lý nghĩa vụ cá nhân chủ nghĩa.
Vốn cấp nhỏ giọt, thi công cầm chừng, nhân lực, thiết bị không sử dụng hết công suất khiến tình hình tài chính của các đơn vị này trở thành khôn xiết bi đát.
Tuy những con số thống kê trên được coi là "khủng" nhưng có nhẽ vẫn chưa nói hết được những khó khăn mà các DN ngành giao thông đang phải gánh chịu, thực tế chuyện nợ nần, thiếu việc còn nặng nề hơn thế.
Theo Thứ trưởng GTVT Nguyễn Hồng Trường, ngay từ hiện thời, Bộ GTVT sẽ thực hành nhiều biện pháp "thẳng cánh" hơn, tìm mọi cách giải quyết nợ đọng cho các đơn vị.
Tháo gỡ khó khăn cho DN Khó khăn trước mắt và lớn nhất của DN ngành GTVT chính là món nợ khổng lồ hàng nghìn tỷ đồng. Nhiều dự án dù đã hoàn tất, nhưng không được cấp vốn nên vướng nợ nhà thầu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét