Quê hương thu đặc biệt nhỏ.

Ngôi trường thuở nhỏ tôi học, đằng sau có mấy cây trâm ra trái từng chùm màu tím, giờ là bãi cỏ hoang, người ta cho bò ăn

Tôi muốn lại vào chùa Mía, muốn ngồi uống nước chè trước cổng thành cổ Sơn Tây. Có những người ta chỉ gặp một lần trong đời, rồi thôi. Như lúc đi lang thang ở Mù Cang Chải, dưới những thửa ruộng bậc thang, tôi gặp một anh đứng bên trụ xăng bơm có hàm răng vẩu nửa vàng nửa đen, anh vẫy tay cười với tôi và nói to một câu rất dài bằng tiếng Mèo.

Tôi cố tưởng tượng mảnh đất Vị Hoàng thời ấy, có nghè Bân và ấm Kỷ, có cử Nhu, hàn Tịch, bà Hanh Tụ, chú Sìu Châu, lại có một ông Tú thi tuốt tuột tám lần không đỗ, thất thời lỡ vận, cứ sáng mang ô đi tối lại cắp ô về.

Chùa Mía cũ, có những cái lu lớn bằng sành đặt trước sân. Họa hoằn lắm mới có một người Mèo cõng bó củi đi ngang qua trong màn sương trắng mờ mịt, cách chừng năm mét không nhìn rõ. Tôi đọc Tú Xương, muốn đi Nam Định để xem con ngựa gỗ què một chânng trước nhà cụ xứ có còn không.

Tôi muốn đến đứng trước mảnh sân nơi ông Tú đưa đồng tiền mà hỏi ông cử Cóc võ nghệ tường có đánh nổi một con mụ đầm xòe này không. Tôi muốn viết về làng tôi, mà lần lữa mãi đến giờ vẫn chưa viết được. Con đường từ Hà Nội lên Thái Nguyên đầy bụi bặm. Phan An. Mù Cang Chải mùa này lạnh không nhỉ? Bà cụ già đã cho tôi ở nhờ tối hôm ấy, và run run hỏi "Sao cháu cho bà nhiều thế?" khi tôi dúi biếu bà ít tiền sáng hôm sau, có còn khỏe mạnh không? Chú bé nhoẻn nụ cười hồn hậu khi bảo "À anh biết chị Lý à, hôm nọ em có nghe chị ấy hát ở trường" rồi năm ấy có đậu đại học không? Con suối sau nhà có còn chảy ầm ào không? Tôi cũng nhớ quê tôi, mảnh đất mà mỗi lần nhắc đến tôi lại nói đùa là không có nổi một cái tên trên bản đồ.

Cũng có lúc tôi tiếc tôi không sinh ra khoảng năm sáu mươi năm về trước, lúc còn chiến tranh bom đạn, để hiểu hơn về những thứ đã mất đi không còn tìm lại được nữa.

Thái Nguyên bây chừ ra sao? Ông già Lắm hiện thời ra sao? Tôi không biết. Bọn trẻ nít chúng tôi chọc nhau, nói "Mi điên như Thu Yên Bến Dầu. " Tôi nhớ năm ấy tuồng như người ta chưa dùng từ  phượt.

Tôi muốn đi Thái Nguyên thăm ông Lắm và ngọn đèn hột vịt. Tôi nhớ quê hương tôi, nhiều khi trào nước mắt. Nên bạn ạ, tôi nhớ chứ. Tôi đi xe máy qua những khúc cua tay áo, những đoạn đường núi ngoằn ngoèo, mấy lần suýt rơi xuống vực, đến Mù Cang Chải đúng lúc trời sập tối.

Đọc Trương Định, tôi nhớ Gò Công, nơi  con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất.

Tôi thèm được rong ruổi trên con đường Tú Lệ. Vì có sao nhiêu chuyện tôi không bao giờ hiểu hết, từ những chuyện thoạt nghe có vẻ như là đơn giản lắm.

Ảnh: Lê gan dạ Có, tôi có nhớ chứ. " Tết năm ngoái tôi về, chợ Bến Dầu tiêu điều xơ xác, gió từ sông thổi vào lán chợ nghe u u. Từ Sơn Tây qua Phú Thọ bằng một chiếc đò ngang, có con đê chạy dọc theo bờ sông Hồng. Còn hoài vọng một đời của tôi là đi cho hết sơn hà mình. Những người đi thích đi châu Âu, đi châu Phi, đi vòng vo thế giới, họ có nghĩ suy và ước mơ riêng của họ.

Nhưng rồi tôi lại mừng cho mình không phải chịu nỗi đau của những con người bị buộc phải rời bỏ quê hương, xa lìa xứ sở, cái nỗi đau mà tôi biết là tôi không bao giờ hiểu hết. Tôi nhớ cảm giác đứng một mình trên đỉnh đèo Khau Phạ cao một nghìn hai trăm mét lúc đồng hồ chỉ năm giờ rưỡi chiều.

Thành cổ Sơn Tây ban đêm người ta thắp đèn điện mờ mờ, có thảm cỏ và mấy cây đại nở hoa trắng. Người ta cấy lúa ở những mảnh ruộng dưới triền đê ấy. Tôi nhớ năm ấy chúng tôi dậy từ lúc gà còn chưa gáy, chạy xe máy một mạch từ Sóc Trăng, đến Cà Mau lúc tám giờ sáng. Tôi muốn đi xuồng trên dòng kinh Ngã Bảy, ở ngã ba sông rộng bát ngát những cây đước, cây dừa. Trên dòng sông Quây Sơn, dưới chân Thác Bản Giốc, nhiều hàng hóa, đồ lưu niệm Việt Nam được bày bán.

Đó là lần thứ hai tôi gặp chị Tư, chị nói "Tụi mầy đi chơi mà như đi ăn cướp. Chợ Thái Nguyên ban ngày vui, bán nhiều búp chè khô, nhưng ban đêm thì buồn. Không biết có ai ở Gò Công còn nhớ Bình Tây Đại thống chế Trương Định, nhớ các bà Lê Thị Thưởng, Trần Thị Sanh không? Có nhớ câu hò "Giặc Tây tranh cõi bờ, chàng đi giết giặc thiếp chờ năm canh" không? Hay ông bà nay cũng chỉ là tên một con phố, một đoạn đường, người ta chỉ nhắc đến khi bàn chuyện đất đai, và những câu hò là chuyện của những người đã cũ? Tôi vẫn nghe nói bản chất của con người ta từ khi mới lọt lòng mẹ đã là vong ân.

Quê tôi nghèo khổ đói rách, không có ai biết hát "À ơi táo rụng sân đình, thương anh một mình, một mình nhớ em," chỉ có một chị bị điên từ lúc nào không rõ vẫn hay lang thang ở chợ Bến Dầu.